Hümeyra Yargıcı, Sıddık Yurtsever’le Söyleşti

Sıddık Bey merhabalar, Özneedebiyat’a hoş geldiniz. Katılımınız için teşekkür ederiz.

-Öncelikle son kitabınız hayırlı olsun. “Atlar Aynaya Bakmaz” ismi metaforik anlamda pencereler açarken donuk bir ikonografiye indirgenen dünyaya da itiraz ediyor gibi geldi, ne dersiniz? Atların düşmediği tuzağa bizim düştüğümüz ve parçalandığımız yer, sürekli kendi sûretimize bakmaya kışkırtıldığımız yer mi?

Teşekkür ederim. Tespitiniz son derece doğru. Eğer kitabı birkaç kelime ile tarif etmem gerekseydi bu kelimelerden biri muhakkak itiraz olurdu. Bir şiirle olsaydı bu, İsmet Bey’in dizeleriyle cevap vermek isterdim: düşmanı gösteriyorlar, ona saldırıyoruz/ siz gidin artık/ düşman dağıldı dedikleri bir anda/ anlaşılıyor/ baştan beri bütün yenik düşenlerle/ aynı kışlaktaymışız. Modernizm bize kendimiz dışında başka bir şeyle ilgilenme fırsatı vermiyor. “Kendimiz” ise ruhtan azade bir iskelet. Aynalar bizi hakikat yerine bir ben’e götürür.

– Öykülerinizde destanlardan efsanelere, mitlerden masallara sözlü kültüre de oldukça yer veriyorsunuz. Üslûbunuzu yer yer kadim anlatılara yaslamanızda kuşaktan kuşağa aktarılan “söz”e vurgu mu var?  Mc Luhan’ın, yazıyla karşılaşan atalarının “Neden yazıyorsunuz, belleğiniz yok mu sizin?” dediklerini rivayet ettiği yerden;  yazarın “Harflerden çok görüntülere bakılacağı, seslerin dinleneceği belliydi artık.” dediği noktaya geldiğimizi düşünüyor musunuz?

Kendi yazı yolculuğum en başından beri buraya dayanıyor. Sözün olmadığı yerde imgelerden bahsedemeyiz. Sözün olmadığı yerde düşünceden bahsedemeyiz. Söz kuşatıcıdır. Kur’an-ı Kerim’de de söz üzerine nice âyetler vardır. Diğer taraftan biz sözle mayalanan bir millet ve ümmetiz. Asırlar boyunca bu topraklar ümmilik sathında kulak ile mayalanmıştır. Lakin buradan bakınca meselenin sözlü yahut yazılı anlatım odağından çok sonuç odaklı olması gerektiği kanaati var bende. Bugün bir görüntü de sizi alt üst edebilir pekâlâ. Anlatının imkânlarını bugünle beraber düşünmeli ve bunu çoğaltabilmenin yollarını aramalıyız.

-Öykü bütününüzde “taşra”, “dışarı”da kalmanın besleyen ve kışkırtıcı yanlarını da imleyerek çeşitli veçheleriyle yer alıyor.  Taşrada aşk, ilk öykü kitabınızda daha belirgin şekilde fonda “arabesk” çaldırarak ilerliyor. “Taşralılığın bizzat yüceltilecek bir tarafı yok. Her zaman aşka hazır olması müstesna.” diyen şaire katılır mısınız?

İlk kitabım özelinde arabesk meselesi tercihen yaptığım bir şeydi. 90’lı yılların taşrası ve şehir varoşçuluğu arabeski kutsadı. Sadece müzik biçimi olarak değil, yaşayış biçimi olarak da. Bunda insanımızın yas kültürüne olan yakınlığının da etkisi olduğunu düşünüyorum. Tabii göç meselesi de bu çıktılardan biridir. On yılların ardından bugün yeni nesilde arabeske dair sadece ufak nostalji kırıntıları var.

Taşra meselesininse çok zor bir konu olduğunu düşünüyorum. Meselenin siyasi sınırlarla ilgili kısmı zaten herkesin malumu. Lakin bir de gönül boyutu var. “Kendi en yükseğinden itilen herkes” taşradadır. O aynı zamanda bir düşünce biçimidir. Bir davranış biçimidir. Bunu bir olumlama yapmadan söylüyorum.

– Kimi öykülerinizde flu bıraktığınız taraflar var. Şiirden aldığınız bazı imkânlarla (eksik bırakarak söyleme, söylenmeyenin daha fazla önem kazanması gibi…) anlatınızın sınırlarını genişlettiğinizi düşünüyorum, ne dersiniz? Bu bağlamda bir soru daha eklemek isterim; özellikle günümüzde, türlerin birbirlerinin imkânlarını dönüştürerek zenginleştiğini düşünüyor musunuz?

Yazmaya başladığım ilk dönemlerde önce yazar, sonra düşünürdüm. Bugün düşündükten sonra yazmanın ne kadar kıymetli olduğunu anlıyorum. Sınırlar da biraz bununla ilgili sanırım. Hudut belirlemeden yazmak düşüncenin aksine kendini sınırlamaktır. Hudut belirlemek sınırı aşmak, aşındırmaktır. Çünkü kalem de sizin elinizde istediğiniz yere bir kapı çizer oradan ufku seyredebilirsiniz.

Türlerin birbiriyle komşu değil akraba olduğunu düşünüyorum. Özellikle öykü ve şiirin birbiriyle akrabalığını kabul ediyorum. Şiire bu kadar çok yaklaşmamın sebebi de budur. Edip Cansever’i, Cahit Koytak’ı, Sezai Karakoç’u büyük şairliklerinin yanında birer hikâye anlatıcısı olarak da görüyorum. Bu büyük bir zenginliktir. Lakin yeni değildir, keşfedilmemiştir. Zaten kadim anlatılarımızın çoğunda bu akrabalık görülüyor.

• “Değil”, “Kör Gözü” ve “Baba Adı Osman” öykülerinizden ve editör kimliğinizden hareketle soracak olursam kamu tarafından yaratılan yazarlar ile kendi kamusunu yaratan yazarlar hakkında ne söylemek istersiniz? Yazma biçimleri, okuma biçimlerini de belirliyor mu sizce?

Ali Işık’ın  “Yarım Yazarlar Mezarlığı” adlı bir öyküsü var. Bu konu orada uzun uzadıya irdeleniyor. Ankara’da yaşayan bir yazar olarak resmî kamuyu yakından takip ediyorum. Ankara birçok imkânının yanında yazar olmak için yola çıkıp yarım kalan hikâyelerle dolu. Bu elbette bir tercihtir. Ben yazar kalmak için mücadele ediyorum. Yolun devamında bizi neler bekliyor, merak ediyorum.

İşin bir de sizin bahsettiğiniz edebî kamu tarafı var. Bana kalırsa bu taraf diğer taraftan daha tehlikeli çünkü yolda size verilen payelerin ağırlığı sizi yanıltabilir. Sizin kendiliğinizi farklı değerlendirmenize sebep olabilir. Kendi kamusunu yaratabilmiş yazarlar, bugün yüzyıl öncesinden hâlâ bizim misafirimiz. Köşede oturuyorlar. Onları buyur ediyoruz.

– Çocuk kitapları da yazdınız. Çocuk edebiyatının nerede bittiği, ilk gençlik ve yetişkin edebiyatının nerede başladığı ile ilgili ne düşündüğünüzü merak ediyorum. Ayrıca mesneviler gibi edebiyat geleneğimizde çok sayıdaki fantastik anlatı birikiminden günümüz çocuk ve ilk gençlik edebiyatı yeterince beslenebiliyor mu sizce?

Edebiyatın bölünmez bir bütün olduğunu düşünüyorum. Yayıncılık ve pazarlama açısından tabii farklı tanımlamalar mevcut. Ancak bu başka bir konu. Zaten dikkatli baktığınızda bu alanların ayrıldığını görüyorsunuz. Bu ayrımlar da yayınevlerinin kendi inisiyatifinde. Başka başka tanımlar var.

Dönem itibariyle mesnevilerin, tezkirelerin, Battalnamelerin, Gazavatnamelerin ve birçok farklı anlatının günümüze nadir de olsa yansımalarını görüyoruz. Ama bunlar daha çok öyküde görülüyor. Saydığınız alanlarda yeterince dikkatle bakıldığını düşünmüyorum. Biraz da bakış açısıyla alakalı bir durum. Ama ümitsiz de değil. Burası büyük bir ırmak. Muhakkak sakalar meydana çıkacaktır.

-Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?

Sorularınız ve dikkatiniz için teşekkür ederim.