Dün bir arkadaşımla sohbet ederken bana şöyle dedi: “Artık yazmayı ve kitap okumayı bırakacağım. Zaten bizim yazdıklarımız kimsenin umurunda değil. Kimse için bir önemi de yok.” Önce itiraz etmek, yaşadığı hayal kırıklığı karşısında onu teselli etmek istedim. Sonra vazgeçtim. Bir süre ara vermesini, hepimizin böyle dönemler yaşadığını söyledim yalnızca.
Bazı sorunlar vardır ki zamanla kemikleşir. Artık onları değiştirmek, iyileştirmek için yapılabilecek pek bir şey kalmamıştır. Benim için çoktan rafa kaldırdığım, epeydir üzerinde durmadığım, düşünerek kendimi yormak istemediğim bir konu.
Ancak insanız, bazen yazdıklarımızın okurda bir karşılığının olmasını istiyoruz. Adaletsizlikler, kayırma, çeteleşme gibi durumlar da ister istemez canımızı sıkıyor. Bunları görmezden gelmek, var olmadıkları anlamına gelmiyor elbette.
İşin bu tarafını rafa kaldırsam da beni ve diğer yazar arkadaşlarımı en çok yoran durumlardan biri, teknoloji çağında sürekli kendimizi hatırlatmak zorunda oluşumuz. Yazdığımızı, yayımladığımızı, hâlâ orada olduğumuzu durmadan duyurmak zorundayız. Açıkçası bu, insanı ciddi anlamda yoruyor, bıktırıyor, zamanla yazmaktan ve okumaktan bile soğutuyor.
Eskiden yazarın görünürlüğü ne ölçüde önemliydi, bugün ne ölçüde önemli? Sosyal medya okurla yazar arasındaki mesafeyi kapatıyor gibi görünse de beraberinde birçok sorun getiriyor. Artık böyle bir düzen var. Yazar sürekli kendini hatırlatmak, “Buradayım,” demek, fotoğraf paylaşmak, etkinliklere katılmak zorunda kalıyor. Hatta kimi zaman dergilerde yer almak bile yazdıklarını okura ulaştırmanın değil, görünür olmanın bir aracına dönüşüyor.
Bir öykü üzerinde günlerce çalışıyoruz. Kimi zaman tek bir cümleyi defalarca değiştiriyoruz. Sonra o öykü yayımlanıyor ve bu kez onu duyurmak için ayrı bir uğraş başlıyor. Kitap çıktığında da durum farklı değil. Tanıtımlar, paylaşımlar, etkinlikler… Bütün bunları yapmazsak unutulacağımızı düşünüyoruz. İşin kötüsü, farkında olmadan yazdıklarımızın ne kadar okunduğundan çok ne kadar görünür olduğuyla ilgilenmeye başlıyoruz. Birbirinin yazılarını sürekli paylaşan, birbirini öven, birbirine alan açan çevrelerin dışında kaldığımızda ise sesimizi duyurmak daha da zorlaşıyor.
Elbette geçmişte de edebiyat dünyası böyle sorunlardan uzak değildi. Kayırma, gruplaşma, kişisel ilişkiler üzerinden kurulan dengeler hep vardı. Bugün bunları daha fazla görüyor, hatta istemesek de kendimizi bir şekilde bu ilişkilerin içinde buluyoruz. Ben de yazılarımı paylaşıyor, okunup okunmadıklarını merak ediyorum. Bütün bunların dışında olduğumu iddia edemem. Ama yazmakla kendimi sürekli hatırlatmak arasında bir seçim yapmak zorunda kalmaktan hoşlanmıyorum.
Arkadaşımın sözlerine dönersem, beni asıl düşündüren yazmayı değil, okumayı da bırakacağını söylemesiydi. Yazmaktan yorulmayı anlıyorum. İnsan bir süre hiçbir şey yazmak istemeyebilir. Peki okumak? Edebiyat ortamında yaşadığımız hayal kırıklıklarının kitaplarla kurduğumuz ilişkiyi de bozmasına neden izin veriyoruz? Edebiyatla edebiyat çevrelerini birbirine karıştırdığımızı düşünüyorum. Birilerinin tutumu yüzünden sevdiğimiz yazarlardan, bize iyi gelen kitaplardan uzaklaşmak biraz da kendimize haksızlık etmek değil mi?
Arkadaşıma yazmaya devam etmesi gerektiğini söylemedim. İki kitap yazmış birine yazmanın önemini anlatmanın pek anlamı yok. Belki bir süre uzaklaşmak ona iyi gelecektir. Ben de zaman zaman benzer duygular yaşıyorum. Fakat bütün bu sorunların okuma ve yazma isteğimi elimden almasını istemiyorum. Edebiyat ortamına ilişkin pek çok şeyi değiştiremem belki ama kendi yazma sürecimle kurduğum ilişkiyi korumak benim elimde.
Sonuçta beni yazmaya götüren şey, bütün bu ilişkilerden çok önce vardı. Bir kitabı okurken duyduğum merak, aklıma takılan bir cümle, günlerce düşündüğüm bir öykü… Bunlardan vazgeçmek için bir neden göremiyorum. Başkalarının yaptıkları yüzünden neden kendi masamdan kalkayım?
Birgül TEMUR